Obozy koncentracyjne w Terezín

Theresienstadt

3 251 osoby zostały tutaj
7.5/10

Familienlager Theresienstadt, Getto Theresienstadt, rzadziej Konzentrationslager Theresienstadt, czasem ort. Teresienstadt – kompleks dwóch niemieckich obozów koncentracyjnych utworzony na terenie Protektoratu Czech i Moraw (niem. Reichsprotektorat Böhmen und Mähren), w miejscowości Terezin, na terenie Czech w austriackiej twierdzy z XVIII i XIX wieku. Składał się z getta dla Żydów oraz tzw. Obozu przejściowego. Istniał w latach 1941-1945.

Historia obozu i getta

Struktura urbanistyczna Terezina składa się z dwóch istotnych elementów: a) sporej wielkości miasta warownego, otoczonego murami Vaubana; b) wkomponowanej w system murów tzw. Małej Warowni. Pierwsza przestrzeń posłużyła nazistom do stworzenia wielkiego getta, druga natomiast – obozu tranzytowego.

Getto

W listopadzie 1941 całe warowne miasto zostało zamknięte i wedle rozkazu Heinricha Himmlera zmienione na getto żydowskie, do którego progresywnie przenoszono żydowskie rodziny, głównie z Czech i Moraw. Dla potrzeb polityki zagranicznej, jak również w pewnym stopniu propagandy wewnętrznej przedstawiano Theresienstadt jako „modelowe” getto, miejsce nowego typu osadnictwa żydowskiego czy wręcz obozu rodzinnego. De facto jednak miasto pełniło funkcję olbrzymiego obozu koncentracyjnego. Warunki życia były skrajnie ciężkie.

Po umieszczeniu w getcie ok. 500 duńskich Żydów, duński Czerwony Krzyż domagał się inspekcji w getcie. Naziści umożliwili inspekcję, przygotowując obóz m.in. wzmożonymi wysyłkami do Auschwitz i pokazywaniem spreparowanych, odmalowanych pomieszczeń, oraz okazyjnego teatrzyku dziecięcego. W następstwie tej wizyty w lutym 1944 naziści stworzyli jeszcze film propagandowy, w reżyserii Kurta Gerrona, ukazujący Żydów, którzy oddali się w ochronę III Rzeszy i spokojnie żyją sobie w Theresienstadt. Reżyser zginął następnie w komorach gazowych Birkenau.

Organizacja getta była podobna do niektórych innych gett. W sprawach wewnętrznych opierała się na żydowskich „władzach samorządowych”, posiadających pewne – nieznaczne i wąskie - wpływy na niektóre aspekty życia codziennego. Pozwalało to przede wszystkim rozwinąć w bardzo ograniczonym zakresie samopomoc, szkolnictwo dla dzieci, życie kulturalne i religijne.

Początkowo zmarłych chowano w ziemi, lecz już w 1942 roku zbudowano krematorium. Prochy w 1944 usunięto do rzeki.

Dramatyczne chwile towarzyszyły ostatnim tygodniom istnienia obozu, gdy w czasie coraz słabszego i nieregularnego dopływu żywności do getta doszło Marszami Śmierci ok. 15 tysięcy więźniów z innych obozów, do których zbliżył się front.

3 maja 1945 Theresienstadt przeszedł pod kontrolę Czerwonego Krzyża, a 8 maja do miasta wkroczyły wojska sowieckie.

Obóz

Utworzony w tzw. Małej Warowni, w 1940 roku tranzytowy obóz koncentracyjny, w którym naziści umieszczali ludzi, np. członków ruchu oporu, elity, osoby przyłapane na przekraczaniu prawa, księży, jeńców wojennych itp. Wśród nich 90% stanowili Czesi, reszta pochodziła przede wszystkim z Polski, Jugosławii, Włoch, Francji, Wielkiej Brytanii czy Związku Radzieckiego. Przez ten obóz przeszło około 32.000 osób, z których 2600 zginęło. Większość nie przebywała długo w Małej Warowni, lecz była wysyłana do innych obozów koncentracyjnych. Brama do obozu nosi znamienny napis Arbeit macht frei.

Więźniowie i ofiary

Getto Theresienstadt było miejscem martyrologii wyłącznie Żydów. Z początku getto było planowane jako miejsce zamknięcia przede wszystkim słynnych Żydów, za którymi mogą się wstawiać zagraniczne państwa. Sprawiło to, że w getcie zjawiła się elita żydowskiego życia politycznego, kulturalnego, naukowego.

W dalszym czasie, tysiące transportów przywoziło żydowskie rodziny do Theresienstadt, przede wszystkim z Protektoratu Czech i Moraw, ale również z Rzeszy, Holandii, Danii, a w ostatnim okresie także ze Słowacji i Węgier. W 1942 roku w transporcie Żydów z Breslau do getta trafiła m.in. rodzina Ullmanów.

W ciągu czterech lat istnienia, przez Theresienstadt przeszło ponad 140 tysięcy ludzi. Liczbę ofiar szacuje się na 35-60 tysięcy. Jednak należy pamiętać, że większość z pozostałych osób opuściła od października 1942 Theresienstadt żywa, lecz w pociągach jadących bezpośrednio do obozu śmierci Birkenau.

63 takie transporty pociągowe wyjechały w „nieznane” zabierając 87 tysięcy osób, w tym wiele tysięcy małych dzieci. W dniu wyzwolenia w getcie było 19 tysięcy osób, w tym 1600 dzieci poniżej 15 roku życia. 16 października 1944 roku odjechał w kierunku Brzezinki pociąg z kompozytorem Viktorem Ullmannem. Dwa dni później 18 października tegoż roku wszyscy zginęli w komorze gazowej.

Zobacz biogramy więźniów.

Dzieje powojenne

Po wojnie Mała Warownia służyła przez 3 lata jako więzienie dla zbrodniarzy wojennych oraz obóz ewakuacyjny dla Niemców wydalanych z Czechosłowacji. Przez cały okres komunizmu tematyka tego więzienia z lat 1945-1948 była kompletnie przemilczana przez władze i obłożona surową cenzurą. Miasto stało się na długie lata koszarami wojskowymi armii czechosłowackiej. W 1947 roku upamiętniono getto, dziś funkcjonuje muzeum.

Zobacz też

  • Obozy niemieckie 1933-1945, Obóz koncentracyjny
  • Holocaust

Bibliografia

  • Wykaz bibliografii dla serii artykułów o niemieckich obozach w latach 1933-1945 został umieszczony na osobnej stronie.
  • Herbert Thomas Mandl "Tracks to Terezín" (Interwiew: Herbert Gantschacher; Film nagrywania: Robert Schabus; Film edycji: Erich Heyduck / DVD Niemiecki / Angielski; ARBOS, Wien-Salzburg-Klagenfurt 2007)

Linki zewnętrzne

Zostaw komentarz
Wskazówki i porady
Zorganizowane przez:
Y
13 november 2012
Definitely worth a tour around this historic site. Really interesting, and often shocking artifacts. An hour drive from Prague, or you can visit here by tour bus.
Rachel 
15 kwiecień 2015
Vale la pena ir conocer este campo hay tour en ingles, español, alemán, italiano, filipino etc
Pokaż więcej komentarzy
foursquare.com
Lokalizacja
Mapa
Adres

0.1km from Malá pevnost 305, 411 55 Terezín, Czechy

Wskazówki
Godziny otwarcia
Mon-Sun 9:00 AM–5:00 PM
Referencje

Terezín Memorial (Památník Terezín) na Foursquare

Theresienstadt na Facebook

Hotel Vetruse

rozpoczynając $92

Hotel& Restaurant Vetruse

rozpoczynając $77

Clarion Congress Hotel Usti nad Labem

rozpoczynając $93

Apartment Vaclavov

rozpoczynając $55

Hotel Vladimir

rozpoczynając $57

Hotel Richmond Teplice

rozpoczynając $83

Polecamy zabytki w pobliżu

Widzieć wszystko Widzieć wszystko
Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Ghetto Museum
Czechy

Ghetto Museum jest atrakcją turystyczną, jeden z Muzea na Terezín ,

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Říp
Czechy

Říp (456 m) jest z daleka widocznym wzniesieniem z romańską rot

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Royal field with the monument to Přemysl, the Ploughman
Czechy

Royal field with the monument to Přemysl, the Ploughman (Čeština: Kr

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Ústí nad Labem Zoo
Czechy

Ústí nad Labem Zoo (Čeština: Zoologická zahrada Ústí nad Labem) jest a

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Oldřich Oak
Czechy

Oldřich Oak (Čeština: Oldřichův dub) jest atrakcją turystyczną, jeden

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Berštejn Castle
Czechy

Berštejn Castle (Čeština: Nový Berštejn (zámek)) jest atrakcją turyst

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Kokořín Castle
Czechy

Kokořín Castle (Čeština: Hrad Kokořín) jest atrakcją turyst

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Castle of Duchcov
Czechy

Castle of Duchcov (Čeština: Duchcov (zámek)) jest atrakcją tur

Podobne atrakcje turystyczne

Widzieć wszystko Widzieć wszystko
Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Manzanar
Stany Zjednoczone

Manzanar – jeden z dziesięciu amerykańskich obozów konc

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Sachsenhausen (KL)
Niemcy

Konzentrationslager Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny za

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Lublin (KL)
Rzeczpospolita Polska

Konzentrationslager Lublin, Vernichtungslager Lublin,

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Dachau (KL)
Niemcy

KL Dachau, Konzentrationslager Dachau – niemiecki obóz ko

Dodaj do listy życzeń
Byłem tu
Odwiedził
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu
Rzeczpospolita Polska

Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu – muzeum utwo

Zobacz wszystkie podobne miejsca